Stress is zowel een lichamelijke als emotionele reactie die naar voren treedt wanneer een persoon zich moet aanpassen doordat er iets verandert in de normale gang van zaken, hoe de persoon dagelijks leeft. Alleen al het dreigen van het verstoren van een normale situatie kan stress oproepen. Wanneer iemand teveel stress ervaart kan het lichaam dit uiten door verschillende fysiologische reacties. Deze reacties kunnen gezondheidsklachten bij een persoon veroorzaken.

Er zijn verschillende bronnen waardoor een persoon stress kan ervaren. Deze bronnen kunnen sterk verschillen per persoon. Stress kan zich voordoen wanneer er dagelijkse irritaties plaatsvinden. Denk bijvoorbeeld aan te laat komen, prestatiedruk, plotselinge veranderingen. Ernstige gebeurtenissen zoals het overlijden van een familielid levert ook stress op. Men zou denken dat dit meer stress oplevert dan het te laat komen. Echter is gebleken dat een opeenstapeling van dagelijkse ergernissen net zo veel stress kan oproepen als een ernstige gebeurtenis.

Een voorbeeld van een bron waardoor een persoon stress kan ervaren zijn de belangrijkste levensveranderingen die een persoon mee kan maken. Voorbeelden hiervan zijn:

een confrontatie met het overlijden van iemand;

het begin van een nieuwe studie die veel van iemand kan vragen;

een veeleisende nieuwe baan;

het verhuizen naar een nieuwe stad.

Iedereen gaat anders met zijn stress om. De gevolgen die stress met zich mee kunnen brengen hangen voor een gedeelte af hoe er met stress wordt omgegaan.

De gevolgen van stress binnen de perken houden
De manier waarop iemand tegen de factoren die stress oproepen aankijkt, maakt verschil wat het met iemand doet. Iemand die optimistisch in het leven staat lijdt minder aan dezelfde stressfactoren dan iemand die pessimistisch is.

Soms moet iemand genoegen nemen met het onder controle houden van de symptomen, omdat het niet lukt om invloed uit te oefenen op de stressfactoren. Men zou de fysieke symptomen die door stress veroorzaakt worden kunnen aanpakken. Dit kan door te vluchten in het gebruik van kalmeringsmiddelen of alcohol. Er kan ook gedacht worden aan lichaamsbeweging, ontspanningsmomenten en goede voeding.

Stressfactoren aanpakken
Men kan ook toenadering of vermijding zoeken wat betreft stress. Wanneer een persoon de stress vermijd, zal die persoon de stressvolle gebeurtenis minimaliseren en negeren. Er wordt gesproken over toenadering wanneer de persoon bezig is met het zoeken naar een oplossing voor het probleem. Denk bijvoorbeeld aan:

het zoeken naar een sociale steun;
het aangaan van de confrontatie;
het vertonen van probleemoplossend gedrag.

Vermijding komt meer voor wanneer er sprake is van lichte stressfactoren. Toenadering vindt meer plaats wanneer een persoon langdurig stressfactoren ervaart.

Een hoge mate van stress heeft negatieve invloed op het cognitief functioneren. Een bepaalde mate, oftewel opwinding, kan ervoor zorgen dat iemand beter presteert. Dit heet productieve stress. Wordt de stress teveel dan vermindert dit het prestatievermogen. Je kan je dan niet meer goed concentreren. Wanneer een persoon stress ervaart is het lichaam gevoeliger voor ziekte. Ook heeft stress een invloed op het psychische functioneren van een persoon.

Een aantal voorbeelden van lichamelijke reacties:
hoofdpijn, buikpijn;
zweten;
versnelde ademhaling;
verkramping in de rug of schouders.

Een aantal voorbeelden van psychische gevolgen van stress:
somberheid;
frustratie;
angst;
woede.

Gedragsgevolgen van stress
Wanneer iemand teveel stress ervaart is dit terug te zien in het gedrag. Dit is zichtbaar en hoorbaar door vaak een gespannen gezicht, een trilling in de stem, mensen schrikken sneller en laten bevingen zien. Tevens slapen mensen slechter. Wanneer mensen te veel stress hebben kun je vluchtgedrag zien. Mensen nemen bijv. een andere baan of stoppen met school. Stress kan veroorzaken dat wanneer iemand rookt (en het roken beschouwd als een ontspanningsmoment), meer gaat roken. Stress zal niet iemand aanzetten tot roken, maar kan wel het rookgedrag versterken, omdat iemand zich op die manier ontspannen voelt. Dit zou ook kunnen met voeding en alcohol. Verder kan stress ervoor zorgen dat de kans groter wordt dat iemand agressief reageert.

Iedereen gaat anders met stress om. Hierdoor is het moeilijk om echt aan te geven wanneer het verstandig is om met je "klachten" naar iemand toe te gaan. Belangrijk is dat je jouw gevoelens bespreekbaar houdt! Zoek een vriend of vriendin om stoom af te blazen. Wanneer je echt kampt met somberheid, woede, angst of andere gevoelens, aarzel dan niet om eens met een professional te praten. Denk bijvoorbeeld aan een vertrouwenspersoon op school of aan de huisarts. Zij hebben vaak goede tips.

© 2012

Concept & research
Kim Bruyns, Imke van Dinter

Design & development
Ronne Vinkx